11. Zakopiański Festiwal Literacki 24-26 lipca 2026

„Stąd” to najprostsze słowo określające tożsamość. Jest przy tym bez patosu i nie posiada żadnych pretensjonalnych warstw. Kojarzy się z łąką za domem, gdzie spędziliśmy godziny dzieciństwa i trzepakiem na wielkomiejskim blokowisku. Mówi wszystko i określa wszystko, ale bywa nietrwałe, bo ważne jest tylko w miejscu, w którym je wypowiadamy albo piszemy, tylko tam ma swoje korzenie i tam owocuje. Każdy lub prawie każdy może powiedzieć „jestem stąd” i zwykle jest to zwrot zarezerwowany tylko dla jednej lokalizacji.

„Stąd” nie jest wcale słowem niewinnym, wręcz przeciwnie, bywa kontrowersyjne, bo wyklucza to, co jest „nie-stąd”, lecz z drugiej strony bardzo zbliża wszystko, co mieści się i żyje w kręgu tego pojęcia.

Wiele opowieści jest „stąd” i to przede wszystkim te, które ze „stąd” uczyniły sedno historii. To opowieści, które nie mogły wydarzyć się nigdzie indziej.

Na Podhalu „stąd” jest słowem świętym, podobnie jak „stela”, „naski”, „tutejszy” i „z dziada pradziada”. Lecz literatura mąci przejrzystość tego pojęcia, bo tak się składa, że większość historii „stąd” stworzyli autorzy, którzy „stąd” nie byli, np. Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Stanisław Witkiewicz, czy współcześnie Antoni Kroh i Maciej Pinkwart.

Odwrotnym fenomenem jest Witkacy, który co prawda „stąd” był, lecz jego geniusz wyniósł go wysoko ponad zakopiański „pępek świata” i uwolnił od więzi z nim. Jest więc Stanisław Ignacy Witkiewicz patronem buntowników wobec determinacji bycia „stąd”, wzorem dla autorów ponadmiejscowych, ponadczasowych i awangardowych. Dlatego jego duch krążyć będzie bez wątpienia nad naszym Festiwalem.

Do rozmów o literaturze zaprosiliśmy wybitnych polskich autorów i znawców literatury.

Wyjątkowym partnerem Festiwalu będzie Wydawnictwo Czarne, które w tym roku obchodzi jubileusz 30 lat działalności. Perspektywa tej rocznicy będzie okazją do podsumowań i spojrzenia na rozwój rynku wydawniczego i w ogóle polskiej literatury na przestrzeni ostatnich trzech dekad.

Punktem kulminacyjnym Festiwalu stanie się, jak co roku, gala wręczenia Nagrody Literackiej Festiwalu. W tym roku, obok dotychczasowej kategorii książek o tematyce zakopiańskiej i tatrzańskiej nagrodę Mecenasa Festiwalu Literackiego  otrzyma najlepsza polska książka wydana w 2025 roku.

Na wszystkie wydarzenia: wstęp wolny.

Organizatorzy: Miasto Zakopane, Miejska Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego w Zakopanem, Zakopiańskie Centrum Kultury.